Jak częsta jest to dolegliwość?
Cieśń nadgarstka to jedna z najczęstszych chorób związanych z uwięźnięciem nerwów obwodowych. Szacuje się, że występuje u 3–6% dorosłych i częściej dotyka kobiet niż mężczyzn. To właśnie dlatego tak wielu pacjentów trafia do fizjoterapeutów, osteopatów czy chirurgów z powodu bólu i drętwienia rąk.
Objawy cieśni nadgarstka
Najczęstsze dolegliwości zgłaszane przez pacjentów to:
- ból ręki, szczególnie nasilający się w nocy,
- drętwienie i zaburzenia czucia w pierwszych trzech palcach ręki (kciuk, palec wskazujący i środkowy),
- osłabienie siły chwytu, trudności w utrzymaniu przedmiotów,
- charakterystyczne potrząsanie ręką, w celu zmniejszenia objawów drętwienia,
- w bardziej zaawansowanych przypadkach – osłabienie mięśni kłębu kciuka.
Ponieważ to nerw pośrodkowy ulega uciśnięciu, objawy lokalizują się głównie w obszarze od kciuka do palca środkowego. Jednak ze względu na powiązania pomiędzy nerwami mogą pojawić się również symptomy z nerwu łokciowego – czyli drętwienie palca serdecznego i małego.
Objawy cieśni nadgarstka często nasilają się w okresach sprzyjających obrzękom:
- przed i w trakcie miesiączki,
- w tarcie ciąży (szczególnie trzecim trymestrze),
- po spożyciu większej ilości soli,
- w przebiegu chorób takich jak niedoczynność tarczycy.
Nie tylko nadgarstek – inne miejsca ucisku nerwu pośrodkowego
Choć nazwa sugeruje, że ucisk występuje w kanale nadgarstka, objawy mogą pochodzić z innego miejsca lub kilku miejsc jednocześnie. Jest to bardzo ważne żeby zdiagnozować miejsce ucisku, ponieważ od tego zależy powodzenie leczenia:
- Kanał nadgarstka – typowe objawy to nocny ból i drętwienie pierwszych trzech palców.
- Przedramię (mięsień nawrotny obły) – ucisk pomiędzy głowami mięśnia może powodować podobne objawy, a dodatkowo ból nadgarstka oraz zaburzenia czucia części dłoniowej ręki, których nie będzie przy uciśnięciu nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka.
- Rozcięgno bicepsa – ucisk może powodować takie same objawy jak przy ucisku przez mięsień nawrotny obły oraz osłabienie tego mięśnia.
- Ramię (pod więzadłem Struthersa) – dolegliwości mogą być bardziej rozlane, obejmujące również przedramię.
- Odcinek szyjny kręgosłupa – dyskopatia i ucisk korzeni nerwowych mogą wywoływać objawy bardzo podobne do cieśni nadgarstka, ale z towarzyszącym bólem szyi czy barku.
To pokazuje, że dokładna diagnostyka jest kluczowa – nie zawsze przyczyną jest sam kanał nadgarstka.
Uwięźnięcie w kanale nadgarstka, czyli właściwa cieśń nadgarstka również może wynikać z wielu przyczyn, co również należy właściwie zdiagnozować.
- Zapalenie pochewek ścięgnistych zginaczy nadgarstka i palców. Z uwagi na to, że kanał nadgarstka jest zamkniętą przestrzenią przez więzadło poprzeczne nadgarstka, to powiększające się pochewki ścięniste mogą zacząć uciskać nerw i powodować objawy. Jest to sytuacja, którą dzięki odpowiednim technikom i edukacji pacjenta możemy zmniejszyć obrzęk i zarazem objawy pacjenta.
- Uwięźnięcie w bliźnie po urazach lub po operacji cieśni nadgarstka.
- Zmiany kostne i stawowe w obrębie nadgarstka w wyniku, np. RZS, wcześniejszych złamań, Akromegalii.
Diagnostyka i rola fizjoterapii
W gabinecie fizjoterapeuty lub osteopaty, dzięki dokładnemu badaniu klinicznemu i odpowiednim testom diagnostycznym można z dużym prawdopodobieństwem ustalić gdzie dokładnie dochodzi do uwięźnięcia nerwu. To pozwala na dobranie odpowiedniej terapii.
Leczenie zachowawcze ma na celu:
- uwolnienie nerwu,
- zmniejszenie kompresji w miejscu ucisku,
- zastosowanie technik neuromobilizacji, które poprawiają przesuwalność nerwu w tkankach,
- edukację pacjenta dotyczącą mechanizmu postępowania i zapobiegania nawrotom.
Takie postępowanie często pozwala zmniejszyć lub całkowicie wyeliminować objawy. Jeśli zmiany są zbyt zaawansowane i terapia nie przynosi szybkich rezultatów pacjent zostanie skierowany do odpowiedniego lekarza.
Operacja – czy zawsze konieczna?
Dla chirurga operacja cieśni nadgarstka to stosunkowo prosty i rutynowy zabieg. Jednak dla pacjenta korzystniej jest, jeśli uda się uniknąć operacji – mniejsze ryzyko powikłań, krótszy czas rekonwalescencji i zachowanie naturalnej biomechaniki ręki.
Dlatego przed decyzją o zabiegu warto wypróbować terapię manualną, fizjoterapię czy osteopatię.
Skuteczność operacji i ryzyko nawrotu
Operacja najczęściej przynosi ulgę, jednak nie zawsze efekty są trwałe. Badania pokazują, że 3–25% pacjentów doświadcza nawrotu objawów lub ich utrzymywania się po operacji.
To kolejny argument za tym, aby przed interwencją chirurgiczną skorzystać z możliwości leczenia zachowawczego.
Podsumowanie
Cieśń nadgarstka to częsta dolegliwość – dotyczy nawet 3–6% populacji dorosłych i częściej występuje u kobiet. Objawy to głównie ból, drętwienie i osłabienie ręki, szczególnie w nocy. Ponieważ nerw pośrodkowy może być uciskany nie tylko w nadgarstku, ale również w przedramieniu, ramieniu czy kręgosłupie szyjnym, dokładna diagnostyka jest kluczowa.
Zanim zdecydujesz się na operację, warto skorzystać z pomocy fizjoterapeuty lub osteopaty. Terapia manualna, neuromobilizacje i praca na strukturach otaczających nerw mogą w wielu przypadkach przynieść ulgę i pomóc uniknąć zabiegu chirurgicznego.
